Tóm tắt nhanh
- Có 3 cách để nhà máy có hơi mà không phải tự đầu tư lò hơi: mua hơi, thuê lò hơi, hoặc thuê vận hành hộ.
- Khác biệt lớn nhất giữa 3 mô hình nằm ở ai sở hữu thiết bị và ai chịu trách nhiệm kiểm định an toàn, khí thải.
- Đơn giá hơi được tính theo đồng/tấn hơi, đo bằng đồng hồ đo lưu lượng đặt tại ranh giới giao nhận.
- Nồi hơi là thiết bị bắt buộc kiểm định kỹ thuật an toàn — khi mua hơi, nghĩa vụ này thuộc về đơn vị cung cấp.
- Betech có nhà máy tại cả miền Nam và miền Bắc, triển khai được cả 3 mô hình.
Đầu tư một hệ lò hơi công nghiệp không chỉ là khoản chi lớn ban đầu. Đi kèm với nó là tổ vận hành có chứng chỉ, chi phí kiểm định định kỳ và hệ thống xử lý khói thải. Nhiều nhà máy vì thế chọn cách khác: mua hơi thay vì mua lò. Bài viết so sánh ba mô hình và chỉ ra mô hình nào hợp với tình huống nào, theo cách Betech đang triển khai dịch vụ bán hơi, bán nhiệt, cho thuê lò hơi công nghiệp trên toàn quốc.
Khi nào doanh nghiệp cần mua hơi hoặc thuê lò hơi công nghiệp?
Có năm tình huống khiến một nhà máy chuyển từ tự đầu tư sang mua hơi. Nếu bạn đang ở một trong năm tình huống này, dịch vụ bán hơi hoặc cho thuê lò hơi là phương án nên cân nhắc.
Doanh nghiệp không muốn bỏ vốn đầu tư hệ lò hơi mới
Một hệ lò hơi hoàn chỉnh gồm lò hơi, nhà lò, hệ thống cấp nhiên liệu, xử lý nước và xử lý khói thải. Khoản đầu tư này chiếm vốn trong nhiều năm và khấu hao chậm. Với doanh nghiệp đang ưu tiên dòng tiền cho sản xuất hoặc mở rộng thị trường, chuyển khoản này thành chi phí vận hành hàng tháng là lựa chọn hợp lý hơn.
Lò hơi hiện tại hỏng hoặc không đạt kiểm định an toàn
Lò hơi trượt kiểm định phải dừng hoạt động cho đến khi khắc phục xong. Trong khi đó dây chuyền sản xuất vẫn cần hơi mỗi ngày. Thuê lò hơi là cách bù nguồn hơi nhanh nhất trong giai đoạn sửa chữa hoặc chờ đầu tư thiết bị mới.
Nhu cầu hơi tăng đột biến theo mùa vụ hoặc đơn hàng
Nhiều ngành có phụ tải hơi không đều: cao điểm gấp rưỡi đến gấp đôi thấp điểm. Đầu tư thêm một lò hơi chỉ để chạy vài tháng trong năm là lãng phí. Thuê lò hơi theo thời hạn ngắn giải quyết đúng phần công suất thiếu, không dư.
Doanh nghiệp chịu áp lực tuân thủ quy chuẩn khí thải
Khói thải lò hơi phải đạt quy chuẩn quốc gia trước khi xả ra môi trường. Đầu tư và vận hành hệ xử lý khói thải là một mảng kỹ thuật riêng, tốn chi phí và cần theo dõi liên tục. Khi mua hơi, trách nhiệm này nằm ở phía đơn vị cung cấp.
Nhà máy thiếu nhân sự vận hành lò hơi có chứng chỉ
Vận hành nồi hơi đòi hỏi người có chứng chỉ đào tạo an toàn và kinh nghiệm xử lý sự cố. Tuyển và giữ được đội vận hành ổn định là bài toán khó với nhiều nhà máy, nhất là ở khu vực xa trung tâm.
Ảnh 2 — Infographic 5 tình huống nên chuyển sang mua hơi, dùng tone màu thương hiệu Betech. Chú thích: 5 tình huống nhà máy nên chuyển sang mua hơi công nghiệp — 55 ký tự
Phân biệt 3 mô hình: bán hơi, bán nhiệt và cho thuê lò hơi công nghiệp
Ba mô hình này thường bị dùng lẫn lộn, nhưng chúng khác nhau ở ba điểm cốt lõi: ai sở hữu thiết bị, ai vận hành, và tiền được tính theo gì. Hiểu đúng ba điểm này là đủ để chọn mô hình phù hợp.
Dịch vụ bán hơi (bán hơi bão hòa) là gì?
Bán hơi là mô hình trong đó Betech đầu tư và lắp đặt lò hơi tại khu vực nhà máy khách hàng, tự vận hành, tự mua nhiên liệu. Khách hàng không bỏ vốn thiết bị, chỉ trả tiền theo lượng hơi bão hòa thực nhận. Đây chính là mô hình BOO — bên cung cấp xây dựng, vận hành và sở hữu thiết bị.
Dịch vụ bán nhiệt là gì và khác gì bán hơi?
Bán nhiệt là biến thể của bán hơi, trong đó thứ được giao và tính tiền là năng lượng nhiệt chứ không phải khối lượng hơi. Mô hình này phù hợp khi nhà máy dùng nhiệt gián tiếp qua dầu tải nhiệt hoặc nước nóng, thay vì dùng trực tiếp hơi bão hòa. Cách đo đếm và cách tính giá vì thế cũng khác.
Cho thuê lò hơi công nghiệp là gì?
Cho thuê lò hơi là mô hình Betech giao thiết bị cho khách hàng sử dụng theo thời hạn thuê. Khách hàng tự vận hành hoặc thuê Betech vận hành hộ, và thường tự chịu chi phí nhiên liệu. Mô hình này linh hoạt nhất về thời gian, phù hợp với nhu cầu ngắn hạn hoặc dự phòng.
So sánh: tự đầu tư, mua hơi và thuê lò hơi
Bảng dưới đây đặt ba phương án cạnh nhau theo tám tiêu chí mà doanh nghiệp thực sự cân nhắc khi ra quyết định.
| Tiêu chí | Tự đầu tư lò hơi | Mua hơi / bán nhiệt | Thuê lò hơi |
| Vốn đầu tư ban đầu | Cao, chiếm vốn dài hạn | Không | Không hoặc rất thấp |
| Ai sở hữu thiết bị | Doanh nghiệp | Betech | Betech |
| Ai vận hành | Doanh nghiệp | Betech | Có thể do khách tự vận hành, hay Betech vận hành |
| Ai mua nhiên liệu | Doanh nghiệp | Betech | Doanh nghiệp |
| Ai chịu kiểm định an toàn | Doanh nghiệp | Betech | Tùy theo nhu cầu (theo hợp đồng thuê hiện hành |
| Ai chịu trách nhiệm khí thải | Doanh nghiệp | Betech | Tùy theo nhu cầu (theo hợp đồng thuê hiện hành |
| Cách tính chi phí | Khấu hao + nhiên liệu + nhân công | Đồng/tấn hơi thực nhận | Phí thuê theo kỳ |
| Phù hợp khi nào | Phụ tải lớn, ổn định, có sẵn vốn | Phụ tải ổn định, muốn chuyển sang OPEX | Nhu cầu ngắn hạn, mùa vụ, dự phòng |
Bảng so sánh này là thông tin mà hầu hết các trang dịch vụ lò hơi hiện nay chưa cung cấp. Nếu cần bản chi tiết theo đúng hợp đồng, Betech gửi kèm khi báo giá.
Doanh nghiệp nào phù hợp với từng mô hình?
Mô hình phù hợp phụ thuộc vào hai yếu tố: ngành sản xuất và mức độ ổn định của phụ tải hơi.
Phân loại theo ngành sản xuất
Các ngành dùng hơi nhiều nhất gồm dệt nhuộm, chế biến thực phẩm, sản xuất giấy, cao su, hóa chất và giặt là công nghiệp. Nhóm dệt nhuộm và giấy thường có phụ tải lớn, chạy liên tục, phù hợp với mô hình mua hơi dài hạn. Nhóm thực phẩm và giặt là công nghiệp có phụ tải nhỏ hơn và dao động theo ca, thường hợp với thuê lò hơi.
Phân loại theo quy mô và tính ổn định của phụ tải
Nguyên tắc chung: phụ tải càng lớn và càng ổn định thì mô hình mua hơi càng có lợi, vì chi phí cố định được phân bổ trên sản lượng lớn. Ngược lại, phụ tải nhỏ, thất thường hoặc chỉ cần trong vài tháng thì thuê lò hơi linh hoạt hơn.
Lợi ích khi sử dụng dịch vụ bán hơi, cho thuê lò hơi của Betech
Giá trị thực của dịch vụ bán hơi nằm ở những khoản chi phí và rủi ro mà doanh nghiệp không còn phải gánh.
Chuyển toàn bộ chi phí đầu tư sang chi phí vận hành
Khi mua hơi, doanh nghiệp cắt được đồng thời sáu cấu phần chi phí:
- Vốn mua lò hơi và thiết bị phụ trợ
- Chi phí xây nhà lò và kho nhiên liệu
- Lương tổ vận hành có chứng chỉ
- Phí kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ
- Chi phí đầu tư hệ xử lý khói thải
- Chi phí bảo trì và tổn thất do dừng máy
Chuyển giao rủi ro vận hành, an toàn và khí thải
Với mô hình bán hơi, Betech chịu trách nhiệm vận hành thiết bị, thực hiện kiểm định an toàn theo quy định và bảo đảm khói thải đạt quy chuẩn. Doanh nghiệp tập trung vào sản xuất, không phải bố trí nhân sự theo dõi các nghĩa vụ này.
Nhà máy tại cả miền Nam và miền Bắc
Betech có cơ sở tại cả khu vực phía Nam và phía Bắc. Nhờ vậy, thời gian khảo sát, lắp đặt và ứng cứu sự cố được rút ngắn cho khách hàng ở hai đầu đất nước. 【CẦN XÁC NHẬN 7 — địa chỉ chính xác hai nhà máy để ghi rõ trong bài.】
Đơn giá hơi được tính như thế nào?
Hơi được tính tiền theo đồng trên mỗi tấn hơi thực nhận, đo bằng đồng hồ đo lưu lượng đặt tại ranh giới giao nhận giữa hai bên. Chỉ số đồng hồ là căn cứ đối soát và thanh toán, nên cả hai bên đều kiểm tra được.
Sáu yếu tố dưới đây quyết định đơn giá trong bản báo giá:
- Loại nhiên liệu: biomass, viên nén gỗ, than hay dầu FO có nhiệt trị và giá khác nhau, đây là yếu tố tác động mạnh nhất.
- Công suất và áp suất yêu cầu: nhu cầu tấn hơi/giờ và áp suất làm việc (bar) quyết định cỡ lò hơi phải lắp đặt.
- Sản lượng cam kết hàng tháng: sản lượng càng lớn, chi phí cố định phân bổ trên mỗi tấn hơi càng thấp.
- Độ ổn định của phụ tải: phụ tải đều giúp lò chạy đúng điểm hiệu suất, phụ tải giật cục làm tăng tiêu hao nhiên liệu.
- Khoảng cách và chiều dài đường ống: ống càng dài, tổn thất nhiệt và chi phí bảo ôn càng lớn.
- Thời hạn hợp đồng: hợp đồng dài hạn cho phép khấu hao thiết bị trên thời gian dài hơn.
Betech không công bố đơn giá cố định trên website vì giá nhiên liệu biến động theo thị trường. Đơn giá chính xác được đưa ra sau khi khảo sát hiện trạng nhà máy.
Quy trình triển khai tại Betech
Quy trình gồm sáu bước, tính từ lúc tiếp nhận nhu cầu đến khi bàn giao nguồn hơi ổn định.
| Bước | Nội dung |
| 1 | Tiếp nhận nhu cầu và khảo sát hiện trạng nhà máy |
| 2 | Tính toán nhu cầu hơi, đề xuất mô hình phù hợp |
| 3 | Báo giá và đàm phán hợp đồng |
| 4 | Lắp đặt lò hơi, đường ống bảo ôn và đồng hồ đo |
| 5 | Chạy thử, kiểm định an toàn, nghiệm thu |
| 6 | Vận hành, bảo trì định kỳ và đối soát sản lượng |
Cột thời gian phải do phòng kỹ thuật Betech điền theo dữ liệu dự án thật. Không ước lượng.
Câu hỏi thường gặp về dịch vụ bán hơi và cho thuê lò hơi công nghiệp
Dịch vụ bán hơi công nghiệp là gì?
Bán hơi công nghiệp là dịch vụ trong đó đơn vị cung cấp đầu tư lò hơi, tự vận hành và bán hơi bão hòa cho nhà máy theo lượng thực nhận. Doanh nghiệp không phải bỏ vốn mua thiết bị và không phải tổ chức đội vận hành riêng.
Bán hơi và bán nhiệt khác nhau như thế nào?
Bán hơi tính tiền theo khối lượng hơi bão hòa giao nhận, thường là đồng trên mỗi tấn hơi. Bán nhiệt tính theo lượng năng lượng nhiệt cung cấp, áp dụng khi nhà máy dùng nhiệt qua dầu tải nhiệt hoặc nước nóng thay vì dùng trực tiếp hơi.
Ai chịu trách nhiệm kiểm định an toàn nồi hơi khi sử dụng dịch vụ?
Với mô hình bán hơi, Betech là chủ sở hữu thiết bị nên chịu trách nhiệm bố trí kiểm định kỹ thuật an toàn và lưu giữ hồ sơ. Với mô hình thuê lò hơi, trách nhiệm được phân định cụ thể trong hợp đồng thuê.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị mặt bằng bao nhiêu để lắp đặt lò hơi?
Diện tích phụ thuộc vào công suất lò hơi và loại nhiên liệu sử dụng, vì cần thêm chỗ cho kho nhiên liệu và hệ xử lý khói thải. Betech xác định diện tích cụ thể ngay trong buổi khảo sát hiện trạng.
